Superfoods en de gezondheid van uw organisatie

Verbinden van strategie en praktijk

(gepubliceerd in Management Kinderopvang september 2014)

Superfoods, als metafoor voor een stevige managementstrategie, horen tegenwoordig in een gezond dagelijks eetpatroon; belangrijk voor de gezondheid op lange termijn. Hoe zorg je als management voor een stabiele gezonde organisatie met een eigen, heldere strategie, terwijl de praktijk dagelijks vraagt om veerkracht en rek?

De meeste gezonde voedingsmiddelen hebben twee of drie bijzondere eigenschappen die goed voor de gezondheid zijn. Superfoods – ook wel powerfoods genoemd – bevatten vaak twaalf of meer van zulke eigenschappen. Er bestaan talloze soorten bessen en zaden die onder de noemer superfoods worden verkocht. Voorbeelden zijn gojibessen, chiazaad, tarwegras, acerola-bes en rauwe chocolade. Wat zit er precies in? En zijn ze echt zo goed? De acerola (rode kersen) uit Mexico, Florida en Jamaica zitten bijvoorbeeld barstensvol vitamine C: per 100 gram wel 1000 milligram. Ter vergelijking: een sinaasappel bevat per 100 gram 50 milligram vitamine C en een kiwi 80 milligram. Je kunt tegenwoordig geen drogist meer binnenlopen of er worden wel superfoods verkocht. En langzamerhand veroveren ze zelfs de supermarkten.

superfoodsVan diksap naar acerolasap
In de kinderopvang worden superfoods nog maar mondjesmaat aangeboden. Misschien lezen managers in de kinderopvang de vakbladen buiten hun vakgebied wel bijzonder goed. En is dat reden om de overstap van een het drinken van diksap en water naar acerolasap maar niet te wagen. Vooral in vakbladen over voeding worden superfoods in kritische artikelen bestempeld als duur en de gezondheidsclaims als twijfelachtig. Er zou bovendien nog weinig wetenschappelijk onderzoek zijn gedaan naar deze voedingsmiddelen. In een artikel van De Volkskrant van 6 maart jl. maakte het Voedingscentrum ‘gehakt’ van superfoods en noemt de krant ze een hype.

Superfoods als metafoor
Zou het voor kinderopvangorganisaties desondanks een optie kunnen zijn om zich van concurrenten te onderscheiden door superfoods in het menu op te nemen? En dan hebben we het over superfoods als metafoor voor een sterke, eigen strategie. Omdat de vraag naar kinderopvang significant is afgenomen, is een standaardaanbod immers niet meer voldoende om nieuwe klanten te werven en bestaande klanten te houden. Het is daarom belangrijk zich te onderscheiden van concurrenten door middel van een stevige strategie. Een strategie die aansluit bij externe trends en ontwikkelingen en bij de sterkten en zwakten binnen de eigen organisatie. En die is uitgewerkt in doelstellingen en een strategische planning die richtinggevend is voor alle beslissingen voor de komende jaren.

Unieke maaltijd
Maar hoe zorg je als management voor een stabiele gezonde organisatie met een eigen, heldere strategie, terwijl de praktijk dagelijks vraagt om veerkracht en rek? Veerkracht en rek om te anticiperen op de veranderde marktsituatie, de in beweging zijnde arbeidsmarkt en de omvangrijke wet- en rege­l­ge­ving? Hoe bereid je, om in de vergelijking met voeding te blijven, een unieke maaltijd die een basis biedt voor een gezonde conditie? Het antwoord is verrassend eenvoudig. Mix strategie en de praktijk stevig. Zie strategie niet als een driejaarlijks terugkerende hei-sessie van het management. Zie praktijk niet als ‘ding’ van de pedagogisch medewerkers op de locaties. Immers: niet het vertalen van strategie, maar de verhalen uit de praktijk zijn belangrijk.

Kleine stapjes
Superfoods lijken op het eerste oog geen wondermiddel waarvan mensen gezonder worden en langer leven. Ook al zijn deze voedingsmiddelen enorm rijk aan mineralen, vitaminen, aminozuren en antioxidanten, ze zijn niet die revolutionaire ontdekking die in één klap gezondheidsklachten oplost of bijna reduceert. Klanten zijn niet massaal overgestapt van de sinaasappel op de acerolabes. Misschien komt dat doordat dat we van vitamine C gemiddeld slechts 70 milligram per dag nodig hebben. Krijgen we meer binnen, dan wordt dat afgevoerd door ons lichaam. Maar kennelijk is er wel een markt voor deze voeding en denkt zelfs de supermarkt die op de kleintjes let er een graantje van te kunnen meepikken, omdat smaken van klanten verschillen.
Moeten we eigenlijk wel zoeken naar grootse revolutionaire middelen? Zijn er in een organisatie altijd baanbrekende wijzigingen nodig om een nieuwe koers te varen? Mijn ervaring is dat strategische innovatie ook prima samengaat met kleine stapjes. In de kinderopvangpraktijk zien we dat bijna dagelijks letterlijk voor onze ogen gebeuren. Kleine stapjes, die elke dag een doel een beetje verder bereiken. Ze bieden een perspectief op een grote toekomst.

Strategie en praktijk hand in hand
Hype of niet, er valt iets te leren van het nieuwe aanbod in voedingswaren. De negen tips hieronder (zie kader) gaan over alertheid en kader in plaats van beleidsplannen, systemen en regels. Over focus, veerkracht, inzicht en expertise als belangrijke gedragskenmerken van managers en succes van een organisatie. Toepassing van de negen punten laat strategie en praktijk hand in hand gaan en leidt tot een gezonde organisatie met toekomstperspectief.

Vreemde keuken
Aanbieders van voeding geven nog een advies: kijk opzij! Houd het einddoel in zicht en kijk waar vernieuwing of aanpassing mogelijk is. Kijk niet alleen naar de eigen organisatie of branche, maar kijk ook regelmatig in een vreemde keuken. Gebruik ideeën die elders blijken te werken.

Maatschappelijke ontwikkelingen hebben geleid tot het aanbod van superfoods. De toegenomen aandacht voor koken en gezondheid maakte dat bedrijven die als doelstelling hadden gezonde (biologische) voeding aan te bieden nu ook chiazaden en hennepzaad in de vorm van superfoodsmoothies in hun assortiment hebben. Om bekendheid te krijgen is media-aandacht gegenereerd en aan wie eenmaal binnen is worden recepten verstrekt. Gratis en voor niets.

Probeer en proef
De uitdaging is om strategie en praktijk te mixen en af en toe uit het eigen vakgebied te stappen om te onderzoeken welke zaken uit andere branches in de eigen organisatie toegepast kunnen worden. Het zijn niet altijd hapklare brokken en de recepten zul je ten dele zelf, of samen met deskundigen, moeten schrijven. Maar probeer en proef. Pas ze in de loop van de tijd aan, precies op smaak voor de eigen, unieke organisatie en omstandigheden, om te komen daar waar u wilt komen. Maak uw eigen superfoods en wordt super good.

Negen ingrediënten voor een stevige verbinding tussen strategie en praktijk

  1. Houd het einddoel in zicht
    Een organisatie met een duidelijke strategie neemt de doelen die gerealiseerd moeten worden als leidraad voor de dagelijkse praktijk.
  2. Definieer duidelijke kaders.
    Kaders en vertrouwen geven ruimte om daarbinnen te komen met eigen (creatieve) oplossingen voor vraagstukken. Dit in tegenstelling tot een (brede) set aan regels en controle, hetgeen snel als knellend wordt ervaren
  3. Monitor en steun
    Eenmaal vastgesteld moeten doelen blijvend ondersteund worden, door erover te communiceren en mogelijkheden te bieden voor training en opleiding. Organisaties hebben belang bij werknemers die beschikken over de juiste kennis, niet bij werknemers die een cursus gevolgd hebben.
  4. Werk met teams
    Samen zijn we slimmer. Geef teams tijd om regelmatig bij elkaar te komen, prioriteiten te stellen, knelpunten te analyseren, de voortgang te bediscussiëren en successen te delen. Moedig daarbij mensen aan een afwijkende kijk op de zaak te geven.
  5. Identificeer koplopers
    In elke organisatie zijn early adopters, mensen die vooroplopen en die als rolmodel dienen voor anderen. Stimuleer deze mensen in hun rol.
  6. Beloon
    Het toekennen van beloningen(financieel maar ook in natura, zoals in de vorm van een compliment) en erkenning van kwaliteiten zijn goed voor de cultuur en het behalen van doelen. Belonen kan individueel, maar net zo goed, en soms zelfs beter, per team.
  7. Faciliteer
    Investeer continu en geef aandacht aan een prioriteiten stellend management. Probeer daarbij te zorgen voor een overschot op allerlei gebied. Op financieel vlak kan dat door te letten op liquiditeit en solvabiliteit, op mentaal gebied is dat bijvoorbeeld het geven en ontvangen van feedback.
  8. CommuniceerIedereen doet het. Niet alleen mondeling en schriftelijk, zelfs als u niets zegt, communiceert u vaak nog. De juiste vorm van communicatie is essentieel en kunt u nooit goed genoeg doen. Dit geldt voor zowel in- als externe communicatie.
  9. Geef het goede voorbeeld
    Vraag u telkens af  ‘Als iedereen mijn gedrag kopieert, wat gebeurt er dan?’ Handel op de manier waarvan u zou willen dat iedereen zou handelen.

Faceboook